Onderhoud hangt vrijwel volledig af van het type uurwerk
Onderhoud van een tafelklok komt bij een quartz of radiografisch uurwerk neer op af en toe een batterij vervangen en de kast stofvrij houden, terwijl een mechanisch uurwerk daarnaast periodiek opwinden en bijstellen vraagt. Welke stappen voor uw klok gelden, hangt dus in de eerste plaats af van wat voor uurwerk erin zit, niet van het materiaal van de kast.
Batterij vervangen bij quartz en radiografisch
De meeste quartz en radiografische tafelklokken draaien op een enkele AA-batterij of een kleine knoopcel, en het uurwerk verbruikt zo weinig stroom dat een batterij vaak een jaar of langer meegaat. Vervang de batterij zodra de wijzers merkbaar achterlopen of stilstaan, en niet pas wanneer dit al een tijd het geval is, omdat een lekkende batterij het uurwerkhuis kan aantasten. Controleer bij het plaatsen van een nieuwe batterij de polariteit, aangezien een verkeerd geplaatste batterij het uurwerk niet beschadigt maar wel voorkomt dat de klok gaat lopen. Bij een radiografisch uurwerk hoeft u na het vervangen van de batterij niets handmatig bij te stellen: het ontvangt het tijdsignaal automatisch opnieuw, doorgaans binnen enkele minuten tot een paar uur.
Een mechanisch uurwerk opwinden en op tijd houden
Een mechanisch uurwerk wordt met een sleutel opgewonden, meestal wekelijks, en loopt daarna via een verenmechanisme met tandwielen en een slinger of anker. Wind de klok volledig op tot een lichte weerstand voelbaar is, maar forceer nooit door na dat punt, omdat dit de veer kan beschadigen. Een mechanisch uurwerk loopt van nature minder nauwkeurig dan quartz en kan enkele seconden tot een minuut per week afwijken; stel de tijd bij door de wijzers voorzichtig te verzetten volgens de aanwijzing in de handleiding, meestal via een regelknopje aan de achterzijde. Laat een mechanisch uurwerk dat merkbaar onregelmatig loopt of stokt, nakijken door een klokkenmaker in plaats van zelf te gaan smeren of demonteren, aangezien onjuist aangebrachte olie meer schade aanricht dan geen olie.
De kast en wijzerplaat schoonmaken
Stof de kast regelmatig af met een droge, zachte doek en vermijd vochtige reinigingsmiddelen op hout, omdat vocht de afwerking kan aantasten of het hout kan doen opzwellen. Bij een metalen of glazen kast kan een licht vochtige microvezeldoek wel, mits u daarna direct droog naveegt om vlekken te voorkomen. Maak de wijzerplaat alleen schoon met een droog, zacht kwastje of blazertje, en gebruik nooit reinigingsmiddel rechtstreeks op de wijzerplaat of wijzers, aangezien dit de afwerking en cijfers kan beschadigen. Plaats de klok tijdens het schoonmaken van de directe omgeving even opzij in plaats van eromheen te werken, zodat u niet per ongeluk tegen de wijzers of het uurwerk aanstoot.
Veelgemaakte onderhoudsfouten
Een aantal fouten komt regelmatig terug bij tafelklokken:
- Een lege batterij lang laten zitten, waardoor lekkage het uurwerkhuis kan aantasten.
- Een mechanisch uurwerk zelf oliën zonder ervaring, wat vaker leidt tot vastlopen dan tot een betere werking.
- De kast schoonmaken met een vochtige doek op hout of gelakt metaal, waardoor de afwerking dof of vlekkerig wordt.
- De klok verplaatsen zonder de slinger of het uurwerk vast te zetten bij een mechanisch model, waardoor onderdelen kunnen verschuiven of losraken.
Deze fouten voorkomt u door bij twijfel de handleiding te raadplegen of onderhoud aan een klokkenmaker over te laten. Ook de plek waar de klok staat, beïnvloedt hoeveel onderhoud nodig is; lees daarvoor de tips over waar en hoe u een tafelklok het beste plaatst, en bepaal bij aanschaf al welk type uurwerk bij uw onderhoudsvoorkeur past.
Wat te doen bij een klok die niet meer loopt
Controleer bij een quartz of radiografisch uurwerk dat stilstaat eerst de batterij, ook als deze nog niet lang geleden is vervangen, aangezien niet elke batterij dezelfde levensduur haalt. Loopt de klok nog steeds niet na een verse batterij, controleer dan of de wijzers elkaar niet raken of ergens tegenaan lopen, wat vaker de oorzaak is dan een defect uurwerk. Bij een mechanisch uurwerk dat stokt, ligt de oorzaak vaker bij een oneffen ondergrond die de slinger uit balans brengt dan bij een defect aan het uurwerk zelf; zet de klok waterpas en controleer of hij daarna weer gelijkmatig doorloopt voordat u een klokkenmaker inschakelt.
