Wat een radiogestuurde tafelklok anders maakt
Een radiogestuurde tafelklok ontvangt via een ingebouwde antenne een tijdsignaal en zet daarmee zelf de wijzers of het display gelijk, zonder dat u ooit handmatig de tijd hoeft in te stellen. In Europa gebeurt dit meestal via het DCF77-signaal, uitgezonden vanuit Mainflingen bij Frankfurt am Main. De naam is een technische afkorting: D staat voor Duitsland, C voor het langegolfsignaal, F voor Frankfurt en 77 voor de zendfrequentie van 77,5 kHz. Een radiogestuurde klok controleert dit signaal doorgaans één of meerdere keren per etmaal, meestal 's nachts wanneer de ontvangst het minst wordt gestoord, en corrigeert de tijd inclusief de overgang tussen zomer- en wintertijd automatisch.
Hoe het DCF77-signaal technisch werkt
De zender in Mainflingen straalt met een vermogen van ongeveer 50 kilowatt een langegolfsignaal uit dat onder gunstige omstandigheden tot zo'n 1500 tot 2000 kilometer ver reikt, ruim voldoende om heel Nederland en België te bedekken. De tijdinformatie wordt gecodeerd door de amplitude van het signaal telkens aan het begin van een seconde heel kort te verzwakken: een korte verzwakking van ongeveer 0,1 seconde staat voor een binaire 0, een iets langere verzwakking van 0,2 seconde voor een binaire 1. Door deze pulsen seconde na seconde uit te lezen, bouwt de klok een volledig tijdstempel op met uur, minuut, datum en jaar. Omdat langegolfsignalen goed doordringen in gebouwen, volstaat in de meeste woningen een kleine ferrietantenne in de klok zelf, zonder dat u een losse buitenantenne nodig heeft.
Bereik en ontvangst in de praktijk
Nederland en België liggen ruim binnen het bereik van de DCF77-zender, maar de ontvangstkwaliteit varieert per locatie en per moment van de dag. Overdag is de atmosfeer actiever, wat de signaalsterkte kan verminderen; 's nachts is de ontvangst doorgaans stabieler, wat verklaart waarom veel klokken juist dan hun controlemoment inplannen.
Factoren die de ontvangst verstoren
- Gewapend beton, metalen kozijnen of een plek dicht bij grote elektrische apparaten
- Andere elektronica in de buurt, zoals een router, schakelende voeding of dimmer
- Een kelderverdieping of een positie diep in het gebouw, ver van een raam
Wat helpt bij zwakke ontvangst
- De klok dichter bij een raam of buitenmuur plaatsen
- De klok tijdelijk verplaatsen tijdens de eerste synchronisatie en daarna terugzetten
- Storende apparatuur op enige afstand houden van de klok
Nauwkeurigheid ten opzichte van een gewoon kwartsuurwerk
Een gewoon kwartsuurwerk loopt op zichzelf al vrij nauwkeurig, met een afwijking van doorgaans niet meer dan enkele seconden per maand, maar die afwijking stapelt zich over maanden op tot merkbare minuten. Een radiogestuurde tafelklok corrigeert dit verschil telkens automatisch bij het volgende signaalcontact, waardoor de tijd nooit langer dan een dag kan afwijken. Voor wie de exacte tijd belangrijk vindt, bijvoorbeeld in combinatie met een wekfunctie, is dit een duidelijk voordeel ten opzichte van een klok die u zelf periodiek moet bijstellen. Meer over het onderliggende verschil in techniek leest u in het artikel over quartz versus mechanisch uurwerk.
Eerste keer instellen
Bij het plaatsen van de batterijen zoekt een radiogestuurde tafelklok doorgaans automatisch naar het signaal; dit eerste synchronisatiemoment kan enkele minuten tot een paar uur duren, afhankelijk van de ontvangst. Sommige modellen tonen tijdens het zoeken een knipperend symbool of antenne-icoon op het display, dat overgaat in een vast icoon zodra de klok is gesynchroniseerd. Lukt de eerste keer niet, dan is het meestal voldoende de klok een nacht op een plek dicht bij een raam te laten staan; de volgende ochtend heeft hij de tijd bijna altijd correct opgepikt.
Wanneer een radiogestuurde klok wel of niet de beste keuze is
Voor een stil uurwerk met sweep-beweging in bijvoorbeeld een slaapkamer is een radiogestuurde uitvoering vaak een logische toevoeging, omdat u dan nooit meer handmatig hoeft bij te stellen na een stroomonderbreking of bij de tijdsomschakeling. In een kelderruimte of een gebouw met veel gewapend beton kan de ontvangst echter te wisselvallig zijn om hier volledig op te vertrouwen; in dat geval is een gewone kwartsklok met handmatige instelling soms praktischer. Twijfelt u welk uurwerktype het beste bij uw situatie past, dan geeft de tafelklok-keuzehulp een overzicht afgestemd op waar de klok komt te staan.
DCF77 versus andere tijdsignalen
DCF77 is niet de enige radiozender die klokken van een tijdsignaal voorziet, maar wel de standaard voor grote delen van West- en Midden-Europa, inclusief Nederland en België. Het Verenigd Koninkrijk gebruikt een vergelijkbaar signaal genaamd MSF, uitgezonden vanuit Anthorn, terwijl in de Verenigde Staten het WWVB-signaal vanuit Colorado dezelfde functie vervult. Een in Nederland gekochte radiogestuurde tafelklok is doorgaans afgestemd op DCF77 en werkt daardoor niet automatisch correct als u hem meeneemt naar een land met een ander tijdsignaal of buiten het ontvangstgebied. Dit onderscheidt een radiogestuurde klok van bijvoorbeeld een smartphone of een klok die de tijd via internet of gps ontvangt: die bronnen zijn wereldwijd bruikbaar, terwijl DCF77 gebonden is aan het bereik van de zender in Mainflingen.
